Panik Atak Nədir?

Panik atak heç bir təhlükə olmadığı halda belə insanın qəfil və çox güclü qorxu, narahatlıq və fiziki gərginlik yaşadığı bir vəziyyətdir. Hücum adətən gözlənilmədən başlayır və insan həmin anda özündə ciddi fiziki problem olduğunu düşünə bilər.

Ürək döyüntüsünün sürətlənməsi, nəfəs almaqda çətinlik, başgicəllənmə, titrəmə, tərləmə və sinədə sıxılma kimi əlamətlər insanı daha da qorxuda bilər. Bu qorxu isə bədəndəki reaksiyanı daha da gücləndirərək bir dövrə yarada bilər.

Panik Atakın Əlamətləri

Panik atak zamanı aşağıdakı əlamətlərdən bir neçəsi və ya çoxu müşahidə oluna bilər:

• Ürəyin sürətli və ya güclü döyünməsi

• Nəfəs darlığı və ya boğulma hissi

• Sinədə ağrı və ya sıxılma

• Başgicəllənmə və halsızlıq

• Əllərdə və bədəndə titrəmə

• Tərləmə

• Ürəkbulanma

• Bədəndə istilik və ya üşütmə hissi

• Ətrafın qeyri-real görünməsi

• Özünü idarə edə bilməmək qorxusu

• Ölmək və ya ciddi xəstəlik keçirmək qorxusu

Əlamətlər çox real və güclü hiss edildiyi üçün insanın “mənə nəsə olur” düşüncəsinə qapılması olduqca yayğındır.

Panik Atak Niyə Baş Verir?

Panik atakın yalnız bir səbəbi yoxdur. Stress, uzunmüddətli narahatlıq, emosional gərginlik, yuxu problemləri, travmatik təcrübələr və bəzi həyat dəyişiklikləri risk faktorları arasında ola bilər.

Bəzən isə ilk panik atak heç bir aydın səbəb olmadan baş verə bilər. Bundan sonra insan növbəti hücumun nə vaxt baş verəcəyindən qorxmağa başlayır. Bu qorxu gündəlik həyatın məhdudlaşdırılmasına və müəyyən yerlərdən və vəziyyətlərdən qaçmağa səbəb ola bilər.

Panik Atak Zamanı Nə Etmək Olar?

İlk növbədə özünüzə xatırlatmağa çalışın:

“Bu hiss çox güclüdür, amma keçicidir.”

Nəfəsinizi yavaşlatmağa çalışın. Nəfəsi məcburi şəkildə çox dərindən almaqdansa, daha sakit və ritmik nəfəs almağa fokuslanın.

Ətrafınızdakı konkret şeylərə diqqət yetirmək də kömək edə bilər. Məsələn, gördüyünüz əşyaları adlandırmaq, ayaqlarınızın yerə toxunduğunu hiss etmək və ətrafdakı səslərə diqqət vermək diqqəti qorxulu düşüncələrdən indiki ana yönəldə bilər.

Panik atak zamanı hissləri dərhal “dayandırmağa” çalışmaq bəzən əlavə gərginlik yarada bilər. Məqsəd hisslərlə mübarizə aparmaqdan çox, onların keçməsinə imkan verməkdir.

Panik Atak Təhlükəlidirmi?

Panik atak özü çox qorxuducu hiss olunsa da, onun simptomları insanın yaşadığı təhlükə hissinin özü ilə eyni deyil. Bununla belə, sinə ağrısı, ciddi nəfəs darlığı və ya ilk dəfə baş verən güclü fiziki simptomlar başqa tibbi vəziyyətlərlə də əlaqəli ola bilər.

Ona görə də yeni, güclü və ya izah olunmayan fiziki simptomları avtomatik olaraq panik atak kimi qəbul etmək düzgün deyil. Şübhə olduqda tibbi qiymətləndirmə almaq vacibdir.

Panik Atak Təkrarlanırsa

Təkrarlanan panik ataklar insanın həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərə bilər. İnsan evdən çıxmaqdan, ictimai yerlərdən, nəqliyyatdan və ya tək qalmaqdan çəkinməyə başlaya bilər.

Belə hallarda psixoloq və ya psixiatrla danışmaq faydalıdır. Koqnitiv-davranışçı terapiya (CBT) kimi psixoterapiya yanaşmaları panik ataklarla əlaqəli düşüncə və davranış nümunələrinin üzərində işləməyə kömək edə bilər.

Əsas məqsəd yalnız panik atakı “söndürmək” deyil, həm də insanın bədənində yaranan hissləri təhlükə kimi qəbul etməməsini və həyatını qorxuya görə məhdudlaşdırmamasını öyrənməsidir.

Unutmayın: Panik atak zamanı yaşadığınız qorxu gerçəkdir, amma qorxunun olması mütləq real təhlükənin olduğu anlamına gəlmir. Təkrarlanan və gündəlik həyatınıza təsir edən simptomlarınız varsa, peşəkar dəstək almaq ən doğru addımlardan biridir.